پروتکل جلسات ذهن آگاهی

ذهن آگاهی به معنی توجه کردن به هدف در حال حاضر است آن‌هم باکیفیتی مانند همدردی، کنجکاوی و پذیرش.

برای آموزش ذهن آگاهی در پژوهش حاضر از پروتکل تلفیقی مبتنی بر دو جریان عمده ذهن آکاهی یعنی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی استفاده شده است. این پروتکل در پژوهشی توسط ون سون و همکاران (2011) مورد استفاده قرار گرفت و معتبر گزارش شد. در پژوهشی که در ایران توسط قاسمی جوبنه (1394)انجام شد، این پروتکل به فارسی ترجمه و مورد استفاده قرار گرَفت. شایان ذکر است که در ایران در پژوهش هایی مشابه که به بررسی اثربخشی آموزش ذهن آگاهی پرداخته اند، بیشتر از پروتکل شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی استفاده کرده اند. در حالی که هدف اصلی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی پیشگیری از عود افسردگی است و در مطالعات متعدد اثربخشی آن در کاهش درماندگی های روانشناختی همچون افسردگی، اضطراب و استرس نشان داده شده است (قاسمی جوبنه، 1394). در پژوهش حاضر هدف محقق استفاده از مداخلات و آموزه های مبتنی بر ذهن آگاهی بوده است. برای رسیدن به این هدف از یک پروتکل تلفیقی که مبتنی بر دو جریان عمده ذهن آگاهی یعنی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی است، استفاده شده است.

پروتکل مربوطه در قالب فایل ورد در 7 صفحه و در هشت جلسه تنظیم شده است و اهداف هر جلسه به ترتیب زیر است:

جلسه اول:معرفی شرکت کنندگان، ارائه توضیحاتی در مورد اعتیاد و تاثیر اعتیاد بر خانواده و اعضای آن، و بحث درباره فرسودگی زناشویی....

جلسه دوم: تمرین وارسی بدن، دعوت از شرکت کنندکان در ارتباط با صحبت درباره تجربه هایشان از تمرینات ذهن آگاهی...

جلسه سوم:تمرین کوتاه دیدن و یا شنیدن، مراقبه نشسته با تمرکز بر تنفس و حس های بدنی، فضای تنفس سه دقیقه ای، تمرین حرکات آگاهانه بدن.

جلسه چهارم: مراقبهنشسته باتوجه بهتنفس،بدن، صداها و افکار (به اصطلاح مراقبه نشسته با چهار مولفه اصلی)، بحث درباره استرس....

جلسه پنجم:تمرین مراقبه نشسته باتوجه بهتنفس،بدن، صداها، و افکار، بحث درباره اذعان و پذیرش واقعیت موقعیت حاضر همانطور که هست،...

جلسه ششم: فضای تنفس سه دقیقه ای، بحث درباره افکار ما اغلب محتوای اغلب واقعی نیست

جلسه هفتم: تمرین مراقبه نشسته و آگاهی باز (به هر چیزی که لحظه به لحظه وراد هشیاری می شود)، بحث درباره بهترین راه برای مراقبت از خود چیست...

جلسه هشتم:تمرین وارسی بدنی، بحث از آنچه تا کنون آموخته اید، استفاده کنید، ارزیابی آموزش، ارایه منابع بیشتر....